W XIX wieku Paryż przeszedł ogromne przemiany, które uczyniły go symbolem nowoczesności i postępu w Europie. Jednym z kluczowych momentów było tzw. przebudowanie Paryża (1853–1870) przeprowadzone przez barona Georges’a Eugène Haussmanna na polecenie Napoleona III. Haussmann wyburzył wąskie, średniowieczne uliczki, tworząc szerokie bulwary, nowoczesną sieć kanalizacyjną, parki i monumentalne budynki. To nie tylko poprawiło warunki sanitarne i estetykę miasta, ale też symbolizowało siłę i porządek nowoczesnego państwa.
Paryż stał się w tym czasie centrum rozwoju nauki, kultury i przemysłu. Miasto przyciągało wynalazców, artystów, pisarzy i naukowców z całego świata, którzy uczestniczyli w rozwoju nowoczesnej cywilizacji. Paryskie uniwersytety, instytuty badawcze i galerie sztuki były na światowym poziomie. Dynamiczny rozwój infrastruktury – kolei, oświetlenia ulic, systemów wodociągowych – czynił Paryż przykładem miasta przyszłości.
Dla bohaterów pozytywistycznych, takich jak Stanisław Wokulski z „Lalki”, Paryż był symbolem możliwości rozwoju poprzez naukę, pracę i innowacje, w opozycji do konserwatywnych i zamkniętych społecznie miast, takich jak Warszawa czy Petersburg.
